1. สังเกตตัวเครื่องและตำแหน่งการวาง

• ระดับน้ำและความเอียง: เครื่องชั่งสปริงหรือเครื่องชั่งดิจิทัลต้องวางอยู่บนพื้นราบที่เสมอกัน หากวางเอียงหรือมีกระดาษ/แผ่นไม้หนุนใต้ขาเครื่อง อาจทำให้เข็มชั่งหรือตัวเลขน้ำหนักเพี้ยนขึ้นได้
• มุมมองและสิ่งกีดขวาง: หน้าปัดเครื่องชั่งต้องหันมาทางฝั่งผู้ซื้ออย่างชัดเจน หากมีถุง พลาสติก หรือตะกร้าวางบังหน้าปัด หรือพ่อค้าแม่ค้ายืนบังจนมองไม่เห็นตัวเลข ให้ขอให้เขาขยับออกหรือหันหน้าปัดมาทางเรา
• ร่องรอยการดัดแปลง: สังเกตว่าหน้าปัดมีรอยแกะ งัด หรือสติ๊กเกอร์ผนึกรับรองจากสำนักชั่งตวงวัด (กระทรวงพาณิชย์) หรือไม่ เครื่องชั่งที่ถูกต้องตามกฎหมายจะมีตรารับรองประจำปี

2. สังเกตเข็มชั่งและตัวเลขก่อนชั่ง

• เข็มต้องอยู่ที่เลขศูนย์ (0): ก่อนที่พ่อค้าแม่ค้าจะวางสินค้า เข็มของเครื่องชั่งสปริงต้องชี้ตรงเป๊ะที่เลข 0 เสมอ หากเข็มชั่งลอยอยู่ก่อนแล้ว (เช่น อยู่ที่ 100 หรือ 200 กรัม) แปลว่าเราจะโดนบวกน้ำหนักเพิ่มไปฟรีๆ ตั้งแต่ยังไม่เริ่มชั่ง
• หน้าจอแสดงผลดิจิทัล: สำหรับเครื่องชั่งดิจิทัล ต้องมั่นใจว่าหน้าจอเริ่มที่ 0.00 และไม่มีค้างค่าตัวเลขจากลูกค้ารายก่อนหน้า

3. สังเกตพฤติกรรมระหว่างการชั่ง

• เทคนิคการวางของ: ระวังการ “โยน” หรือ “กระแทก” สินค้าลงบนจานชั่ง เพราะแรงกระแทกอาจทำให้เข็มกระดอนขึ้นไปสูงกว่าน้ำหนักจริงชั่วขณะ แล้วแม่ค้าอาจจะรีบตัดราคาหรือหยิบสินค้าออกทันที
• การใช้นิ้วหรือสิ่งของบังคับน้ำหนัก: สังเกตมือของพ่อค้าแม่ค้าว่ามีการแตะ ขอบจานชั่ง นิ้วโดนถุงสินค้า หรือมีนิ้วไปกดใต้ถาดชั่งหรือไม่ แรงกดเพียงเล็กน้อยก็ทำให้น้ำหนักเพิ่มขึ้นได้หลายขีด
• การคิดราคาปัดเศษเกินจริง: บางครั้งน้ำหนักอาจจะตรงหรือขาด แต่เวลานำไปคำนวณราคา กลับคิดเงินเกินจากความเป็นจริง ควรฝึกคำนวณราคาคร่าวๆ ในใจ (ราคาต่อกิโลกรัม \times น้ำหนักประมาณการ)

4. วิธีป้องกันและตรวจสอบความมั่นใจ

• ตาชั่งกลางของตลาด: ตลาดสดส่วนใหญ่จะมี “ตาชั่งกลาง” (เครื่องชั่งมาตรฐานของตลาด) ตั้งไว้ตามจุดประชาสัมพันธ์ หากสงสัยว่าสินค้าที่ซื้อมาน้ำหนักไม่ครบ สามารถเดินนำไปชั่งตรวจสอบซ้ำได้ทันที
• พกเครื่องชั่งพกพา (ถ้าสะดวก): สำหรับคนที่ซื้อของสดปริมาณมากเป็นประจำ สามารถใช้เครื่องชั่งดิจิทัลแบบมือถือ (Luggage scale หรือเครื่องชั่งแขวนขนาดเล็ก) เกี่ยวถุงสินค้าชั่งดูคร่าวๆ ก่อนออกจากร้านได้
• ซื้อแบบระบุราคาหรือขอชั่งใหม่สุภาพๆ: หากเห็นท่าไม่ทางไม่ดี สามารถเอ่ยปากขอความร่วมมือด้วยน้ำเสียงเป็นมิตร เช่น “พี่ครับ/ค่ะ ขออนุญาตดูตาชั่งชัดๆ หน่อยนะครับ” พ่อค้าแม่ค้าส่วนใหญ่จะระมัดระวังตัวขึ้นทันทีหากรู้ว่าเราสังเกตอยู่

กลลวงของมิจฉาชีพแอบอ้างหน่วยงานรัฐ: ใช้ชื่อหน่วยงานราชการ ทหาร หรือโรงพยาบาลปลอมใบสั่งซื้อ: ทำเอกสารปลอมมีตราประทับและลายเซ็นปลอมเพื่อให้ดูน่าเชื่อถือหลอกให้สำรองสินค้า: สั่งสินค้าจำนวนมากหรือให้ซื้อสินค้าชนิดอื่นเพิ่มจากร้านอื่นร่วมด้วยเชิดสินค้าหนี: รับสินค้าไปแล้วแต่ไม่มีการชำระเงินจริงตามระบบราชการวิธีสังเกตและป้องกันตรวจสอบขั้นตอน: การจัดซื้อจัดจ้างภาครัฐต้องผ่านระบบ e-GP หรือระเบียบราชการที่ตรวจสอบได้เสมอโทรศัพท์สอบถาม: โทรหาหน่วยงานที่ถูกแอบอ้างโดยตรงผ่านเบอร์กลางที่เป็นทางการ ห้ามโทรตามเบอร์ในเอกสารปลอมชื่อบัญชีต้องเป็นชื่อราชการ: การชำระเงินของหน่วยงานรัฐจะโอนเข้าบัญชีธนาคารกรุงไทยชื่อหน่วยงานราชการเท่านั้น ห้ามโอนเข้าบัญชีส่วนบุคคลหากคุณพบเอกสารที่น่าสงสัยและต้องการความช่วยเหลือเพิ่มเติม คุณต้องการทราบ ช่องทางติดต่อแจ้งเบาะแส หรือ วิธีตรวจสอบเลขที่เอกสารจัดซื้อจัดจ้างภาครัฐ หรือไม่?